تماس با دکتر قویدل

دریافت نوبت: 88674921

لوگوی سایت دکتر علیزاده قویدل

پاسخ به سوالات درباره هیپرکلسترولمی فامیلی

پاسخ به سوالات شما درباره هیپرکلسترولمی فامیلی

هیپرکلسترولمی فامیلی (Familial Hypercholesterolemia)، اختلالی است که بر نحوه پردازش کلسترول بد (LDL) بدن، تاثیر می‌گذارد. به طور کلی، افرادی که با این اختلال مواجه می‌شوند، بیش از دیگران در معرض خطر ابتلا به بیماری قلبی قرار دارند. به طوری که اکثر این افراد، حمله قلبی یا سکته را تجربه می‌کنند.

یکی از دلایل اصلی ابتلا به افزایش کلسترول فامیلی، وجود اثرات ژنتیکی است. در واقع، این بیماری به صورت ارثی به فرد رسیده و از بدو تولد با وی همراه است. اما این امکان وجود دارد که تا سنین بزرگسالی، علائم ابتلا به آن، ظاهر نگردند. در صورتی که پدر و مادر هر دو دچار هیپرکلسترولمی فامیلی باشند، علائم این اختلال از زمان کودکی در فرد ظاهر می‌شوند؛ هر چند این مورد به صورت نادر رخ می‌دهد.

هیپروکلسترولمی فامیلی

برای مشاهده در ابعاد بزرگتر اینجا کلیک کنید.

بیماری هیپرکلسترولمی فامیلی چیست؟

یکی از بیماری‌هایی که به صورت وراثتی به افراد منتقل می‌شود، هیپرکلسترولمی فامیلی یا هیپرکلسترولمی خانوادگی نام دارد. افرادی که به این اختلال دچار می‌شوند، سطح کلسترول بد (LDL) بسیار بالایی خواهند داشت.

با توجه به اینکه هیپرکلسترولمی فامیلیال یک بیماری وراثتی است، این بیماری از بدو تولد آغاز می‌گردد. بنابراین ممکن است حتی در سنین پایین نیز منجر به بروز حمله قلبی شود. این مساله، برای افرادی که ژن معیوب را به صورت همزمان از پدر و مادر خود دریافت کرده باشند، محتمل‌تر خواهد بود.

در هر حال، درمان علائم هیپرکلسترولمی خانوادگی کاملا ضروری است. در غیر این صورت، ممکن است تا سن ۲۰ سالگی فرد را به کام مرگ ببرد. اصلی‌ترین روش‌ها برای درمان هیپرکلسترولمی فامیلی، دارو درمانی و اصلاح سبک زندگی خواهد بود. با این حال، هر نوع درمانی باید زیر نظر یک پزشک متخصص قلب و عروق انجام گیرد.

بیماری هیپرکلسترولمی فامیلی چیست؟

مهم‌ترین علائم هیپرکلسترولمی فامیلی چیست؟

افرادی که دچار هیپرکلسترولمی خانوادگی هستند، کلسترول خون بالایی دارند. در واقع، در آزمایش خون این افراد، سطح کلسترول لیبوپروتئین با چگالی کم (LDL) بسیار بالا خواهد بود. این مشخصه چه برای بزرگسالان و چه کودکانی که دچار افزایش کلسترول فامیلی هستند، صدق می‌کند.

پیش از هرچیز، باید به این سوال پاسخ دهیم که کلسترول چیست؟ یا به عبارت بهتر، کلسترول بد چیست؟ کلسترول LDL را کلسترول بد می‌نامند. زیرا هنگامی که مقدار این نوع کلسترول از حد طبیعی بالاتر رود، بر روی دیواره رگ‌ها رسوب می‌کند. تجمع این گونه رسوب‌ها، باعث تنگی و انسداد عروق خواهد شد. در نتیجه، اختلالات بسیاری در گردش خون ایجاد می‌کند.

کلسترول اضافی در قسمت‌های مختلفی از بدن، از جمله قسمت‌های خاصی از پوست، برخی تاندون‌ها، و اطراف عنبیه چشم، رسوب می‌کند. در ادامه، توضیحات بیشتری درباره نحوه رسوب کلسترول و علائم هیپرکلسترولمی فامیلی، ارائه خواهیم داد.

تجمع LDL در پوست

از علائم هیپرکلسترولمی فامیلیال می‌توان به ایجاد لکه‌های رسوب کلسترول روی آرنج‌ها، دست‌ها و زانوها اشاره کرد. پوست اطراف چشم نیز محلی برای تجمع این گونه چربی‌های مضر خواهد بود. گاهی پزشک برای تشخیص بیماری، وجود چنین لکه‌هایی را به عنوان علائم هیپرکلسترولمی فامیلی، تلقی می‌کند.

تجمع چربی در چشم‌ها

تجمع چربی در تاندون‌ها

یکی از محل‌هایی که ممکن است کلسترول بد در آنجا رسوب کند، تاندون آشیل است. همچنین، در برخی از افراد، در اثر رسوب کردن کلسترول، بعضی از تاندون‌های دست، ضخیم می‌گردند.

تجمع چربی در چشم‌ها

در بیشتر افراد مسنی که به هیپرکلسترولمی خانوادگی دچار هستند، مسائلی مانند قوز قرنیه و ایجاد حلقه سفید یا خاکستری در اطراف عنبیه چشم، به وجود می‌آیند. البته مشکلات چشمی ناشی از افزایش کلسترول فامیلی، در افراد جوان‌تر نیز می‌تواند رخ دهد. به این ترتیب، بروز این گونه بیماری‌ها را می‌توان از علائم هیپرکلسترولمی فامیلی دانست.

مهمترین عوامل هیپرکلسترولمی خانوادگی کدامند؟

عوامل هیپرکلسترولمی فامیلی، عمدتا از مشکلات ژنتیکی ناشی می‌شوند که از پدر و مادر به فرزند منتقل می‌گردند. در واقع کسی که به بیماری افزایش کلسترول فامیلی دچار است، از زمان تولد با آن به دنیا می‌آید. وجود این تغییر ژنتیکی باعث می‌شود تا بدن نتواند کلسترول‌های بد خون را کاهش داده یا از بین ببرد. در نتیجه، این نوع کلسترول در رگ‌های بدن رسوب کرده و بیماری قلبی ایجاد می‌کنند.

فاکتورهای خطر بیماری هیپرکلسترولمی فامیلی چیست؟

وجود برخی عوامل می‌توانند به عنوان فاکتورهای خطر بیماری هیپرکلسترولمی فامیلی به حساب آیند. اصلی‌ترین فاکتور خطر برای هیپرکلسترولمی خانوادگی، وجود تغییرات ژنی در یکی از والدین یا هر دوی آن‌ها است. بسیاری از بیماران مبتلا به افزایش کلسترول فامیلی، حداقل یک ژن مبتلا را از والدین خود دریافت می‌کنند. در موارد نادر ممکن است کودک، ژن این بیماری را از پدر و مادر خود به صورت همزمان دریافت کند. در چنین مواردی علائم هیپرکلسترولمی فامیلی شدیدتر خواهد بود که به آن هیپرکلسترولمی فامیلی هتروزیگوت می‌گویند.

نکته دیگر این که هیپرکلسترولمی خانوادگی می‌تواند به نژاد افراد نیز بستگی داشته باشد. برای مثال یهودیان اشکنازی، برخی از گروه‌های لبنانی و کانادایی‌های فرانسوی، آمار بالایی از ابتلا به هیپرکلسترولمی فامیلیال دارند.

بیماری هیپرکلسترولمی خانوادگی چه عوارضی دارد؟

از عوارض هیپرکلسترولمی خانوادگی می‌توان به بروز بیماری‌های قلبی در سنین پایین‌تر اشاره کرد. به طور خاص، افرادی که ژن آسیب دیده را به طور همزمان از پدر و مادر خود به ارث می‌برند، دچار عوارض شدیدتری خواهند شد. به طوری که در صورت‌عدم تشخیص و درمان به موقع فرد، ممکن است نهایتا تا سنین ۲۰ سالگی زنده بماند.

در افراد بزرگسالی که دچار افزایش کلسترول فامیلی هستند، احتمال بروز حملات قلبی در سنین پایین‌تر خواهد بود. در واقع، برای این گونه افراد، احتمال بروز حمله قلبی در سنین کمتر از ۵۰ سالگی در مردان و قبل از ۶۰ سالگی در زنان وجود دارد.

برای تشخیص هیپرکلسترولمی فامیلی چه باید کرد؟

بسیاری از افرادی که در خانواده خود سابقه افزایش کلسترول فامیلی داشته‌اند، در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند. این موضوع می‌تواند یک زنگ خطر برای افراد دیگر خانواده باشد. بررسی وضعیت سلامت برای این گونه افراد، از بروز عوارض شدیدتر جلوگیری خواهد کرد.

برای تشخیص هیپرکلسترولمی فامیلی لازم است ابتدا به یک پزشک متخصص قلب و عروق معتبر مراجعه کنید. معمولا پزشک در ملاقات اول، درباره وضعیت سلامت نزدیک‌ترین اعضای خانواده، مانند والدین، خواهر و برادر، خاله، عمو، پدربزرگ و مادربزرگ شما، سوالاتی خواهد پرسید. این سوالات عمدتا به مشکلاتی مانند سطح کلسترول بالا و بیماری قلبی در سنین بالا یا دوران کودکی مربوط می‌شوند.

معاینه قسمت‌هایی از پوست که احتمال تجمع کلسترول بد در آن نواحی وجود دارند، بخشی از معاینات فیزیکی پزشک خواهد بود. دست‌ها، زانوها، آرنج‌ها و چشم‌ها، از جمله قسمت‌هایی از بدن هستند که باید بررسی گردند.

همچنین ضخامت تاندون‌های پاشنه پا و دست، باید کنترل شود. وجود یک حلقه خاکستری یا سفید در اطراف عنبیه چشم نیز می‌تواند یک نشانه برای ابتلا به هیپرکلسترولمی فامیلی به حساب آید.

علاوه بر معاینات فیزیکی، در مرحله بعد لازم است فرد آزمایش‌هایی را نیز انجام دهد. در ادامه به این آزمایش‌های تشخیصی اشاره خواهیم کرد.

برای تشخیص هیپرکلسترولمی فامیلی چه باید کرد؟

آزمایش کلسترول خون

بر اساس تاییدیه موسسه قلب، افراد باید اولین غربالگری کلسترول بد را در سنین ۹ تا ۱۱ سالگی انجام دهند. بعد از آن، تکرار آزمایش‌ها در بازه‌های زمانی ۵ سال یک بار، مفید خواهد بود. البته برای خانواده‌هایی که سابقه ابتلا به هیپرکلسترولمی فامیلی را دارند، غربالگری‌های مکرر پیشنهاد می‌شود.

برای بزرگسالانی که سطح کلسترول بد آن‌ها به بیش از ۱۹۰ میلی‌گرم در دسی لیتر می‌رسد، امکان ابتلا به هیپرکلسترولمی خانوادگی وجود دارد. آزمایش کلسترول بد در کودکان، مقدار ال دی ال را بیش از ۱۶۰ میلی‌گرم در دسی لیتر نشان می‌دهد.

در صورتی که فرد دچار هیپرکلسترولمی فامیلیال خیلی شدید باشد، سطح کلسترول می‌تواند به بیش از ۵۰۰ میلی‌گرم در دسی لیتر برسد. طبیعی است که این حجم از کلسترول بد، میزان رسوب روی دیواره رگ‌ها را به شدت افزایش داده و خطر حملات قلبی را تشدید کند.

آزمایش ژنتیک

انجام آزمایش ژنتیک، یکی از راه‌های تشخیص هیپرکلسترولمی فامیلی است. البته با اینکه این آزمایش می‌تواند ابتلا به این بیماری را تایید کند، اما انجام آن همیشه ضروری نیست. معمولا آزمایش ژنتیک برای برخی اعضای خانواده که در معرض خطر قرار دارند، کمک کننده خواهد بود.

در صورتی که یکی از والدین به کلسترول خونی فامیلی مبتلا باشد، احتمال اینکه فرزند آن‌ها ژن معیوب را دریافت کند، ۵۰ درصد است. اینکه فرزند یک خانواده، ژن تغییر یافته را از هر دو طرف به ارث ببرد، تقریبا گونه‌ای نادرتر خواهد بود که بیماری شدیدتری ایجاد خواهد کرد.

در صورتی که بیماری هیپرکلسترولمی فامیلیال در شما تشخیص داده شود، توصیه پزشکان این است که بستگان درجه اول مانند خواهر، برادر، والدین و فرزندان نیز مورد معاینه قرار گیرند. این کار برای شروع درمان هیپرکلسترولمی فامیلی راهکار مناسبی خواهد بود.

درمان هیپرکلسترولمی فامیلی با چه روش‌هایی امکان‌پذیر است؟

اصلی‌ترین گام برای درمان هیپرکلسترولمی فامیلی، پایین آوردن سطح کلسترول بد خون است. این کار برای کاهش خطر حمله قلبی و پیشگیری از مرگ زودرس الزامی خواهد بود. برای درمان هیپرکلسترولمی فامیلیال، باید دارو درمانی و اصلاح سبک زندگی را در اولویت قرار دهید. در ادامه به جزئیات هر یک از این موارد اشاره خواهیم کرد.

دارو درمانی هیپرکلسترولمی خانوادگی

بسیاری از افرادی که به بیماری افزایش کلسترول فامیلی دچار می‌شوند، باید بیش از یک دارو برای کنترل کلسترول بد خون خود مصرف نمایند. برخی از مهم‌ترین داروها عبارتند از:

  • استاتین‌ها
  • ازتیمیب‌ها
  • مهارکننده‌های PCSK9

برای مواردی که سطح کلسترول بد خون بسیار بالا باشد، ممکن است فرد به عمل پیوند کبد نیاز پیدا کند.

اصلاح سبک زندگی

اصلاح سبک زندگی به هر فردی کمک می‌کند تا از ابتلا به بیماری‌های قلبی در امان بماند. این مساله برای افرادی که به هیپرکلسترولمی فامیلی دچار هستند، اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت.

از جمله مواردی که باید در اصلاح سبک زندگی به آن‌ها اهمیت دهید، می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • کاهش وزن اضافی
  • استفاده از غذای مفید برای قلب و رژیم غذایی سالم شامل میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل
  • حذف چربی‌های اشباع و ترانس
  • ورزش کردن به مدت ۱۵۰ دقیقه در هفته
  • ترک سیگار و نوشیدنی‌های الکلی

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره هیپرکلسترولمی فامیلی می‌توانید به دکتر علیرضا قویدل مراجعه کنید. قطعا تجربه یک پزشک معتبر و مجرب، می‌تواند به انتخاب بهترین روش درمان کمک کند.

منابع:

مقالات مرتبط

پیمایش به بالا