تماس با دکتر قویدل

دریافت نوبت: 88674921

لوگوی سایت دکتر علیزاده قویدل

آنوریسم آئورت کاذب

آنوریسم آئورت کاذب

هرگاه دیواره آئورت به هر دلیلی دچار برآمدگی گردد، به آن «آنوریسم» (aneurysm‎) می‌گویند. این عارضه در دو حالت «واقعی» و «کاذب» بروز می‌کند. آنوریسم آئورت واقعی، به دلیل ضعف دیواره عروق به وجود می‌آید. در حالی که آنوریسم آئورت کاذب (aortic-pseudoaneurysm)، عمدتا در اثر عوارض بعد از مداخلات جراحی و تروماها ایجاد می‌گردد.

تفاوت اصلی نوع کاذب با واقعی این عارضه، در وضعیت دیواره رگ است؛ زیرا در aneurysm‎ واقعی، همه لایه‌های رگ، برآمده شده و ناحیه آنوریسم شبیه به بادکنک می‌شود؛ اما در آنوریسم آئورت کاذب، یک یا دو لایه از رگ آسیب دیده و لایه بیرونی سالم می‌ماند. این مساله باعث نشت خون، به لایه‌های آئورت می‌شود و احتمال پارگی و خونریزی وجود دارد. در صورتی که aneurysm‎ کاذب درمان نشود، ممکن است در اثر پاره شدن شریان، جان بیمار به خطر بیفتد. در این مقاله قصد داریم، جزئیات بیشتری را درباره علت و علائم آنوریسم کاذب (pseudoaneurysm) بیان کنیم. در نهایت، به معرفی روش‌های درمان این ناهنجاری می‌پردازیم.

تفاوت آنوریسم کاذب با آنوریسم واقعی در چیست؟

آنوریسم آئورت کاذب و واقعی، از جنبه‌های مختلف با یکدیگر تفاوت دارند. در حالت کلی، aneurysm‎ به برآمدگی ایجاد شده، در داخل شریان خونی گفته می‌شود. اگر این ناهنجاری، در اثر ضعف دیواره عروق به وجود آید، تمام لایه‌های شریان مورد نظر، به یک اندازه تحت تاثیر قرار می‌گیرند؛ در این صورت، آنوریسم واقعی رخ می‌دهد؛ اما اگر به هر دلیلی، یک یا دو لایه داخلی از شریان یادشده آسیب ببیند، نوع کاذب آن به وجود می‌آید؛ زیرا خون از طریق بریدگی، به سمت لایه بیرونی نشت می‌کند. این دقیقا همان چیزی است که به عنوان «آنوریسم آئورت کاذب» می‌شناسیم.

تفاوت آنوریسم کاذب با آنوریسم واقعی در چیست؟

ناگفته نماند که لایه نگهدارنده aneurysm‎ کاذب، بافت همبندی است که در اثر بریدگی تشکیل می‌گردد. به همین دلیل، این لایه ضعیف‌تر از لایه آنوریسم واقعی است. در نتیجه، احتمال پارگی آن و بروز خونریزی بیشتر خواهد بود.

تفاوت شکل آنوریسم کاذب و واقعی

بسته به اینکه شریان مورد نظر چقدر آسیب دیده باشد، اندازه aneurysm‎ متفاوت است. ضمن اینکه آنوریسم آئورت کاذب از نظر شکل، با نوع واقعی آن متفاوت است. آنوریسم‌های واقعی، دوکی شکل هستند؛ به این معنا که پهنای ناهنجاری، در وسط آن بیشتر از نقاط ابتدایی و انتهایی آن خواهد بود؛ اما یک آنوریسم کاذب، شبیه به بالونی است که از دیواره رگ بیرون می‌زند.

علت بروز آنوریسم آئورت کاذب چیست؟

عارضه aortic-pseudoaneurysm، در هر قسمتی از آئورت می‌تواند ایجاد گردد. در حالت کلی، aneurysm‎ می‌تواند به صورت خودبه‌خودی، یا بر اثر یک عامل خارجی به وجود آید. در ادامه، مهم‌ترین علل بروز آنوریسم آئورت کاذب را معرفی می‌کنیم:

  1. کاتتریزاسیون قلبی؛ گاهی برای بررسی دقیق‌تر قلب و عروق قلبی، از یک روش خاص تحت عنوان «کاتتریزاسیون قلبی» استفاده می‌شود. در این روش، لوله‌ای بلند، منعطف و باریک با نام کاتتر، از طریق یک رگ اصلی بدن، به سمت قلب هدایت می‌گردد. اگر کاتتر به دیواره عروق آسیبی وارد کند، aortic-pseudoaneurysm‎ به وجود می‌آید.کاتتریزاسیون قلبی
  2. ضربه و آسیب به آئورت؛ گاهی در اثر تصادف یا زخم، آئورت دچار آسیب می‌شود. به طوری که خونریزی رخ می‌دهد و در نهایت، آنوریسم آئورت کاذب به وجود می‌آید.
  3. عوارض ناشی از جراحی؛ ممکن است در حین عمل جراحی، به صورت تصادفی به دیواره آئورت آسیب وارد شود. در چنین شرایطی، معمولا لایه‌های داخلی آئورت زخمی شده و نشت خون در لایه‌های آن، رخ می‌دهد. این حالت، منجر به بروز aneurysm‎ آئورت کاذب خواهد شد.
  4. انواع عفونت؛ یکی از علل آنوریسم کاذب، وجود انواع عفونت در بدن است. البته برای افرادی که دچار aneurysm‎ هستند، وجود برخی عفونت‌ها باعث تشدید این حالت نیز خواهد شد.
  5. آنوریسم‌های واقعی آئورت؛ آنوریسم‌های واقعی ممکن است، دچار پارگی دیواره رگ شوند. این حالت، نشت خون را به درون لایه‌های آئورت در پی دارد؛ در نتیجه، آنوریسم آئورت کاذب به وجود می‌آید!
  6. سندرم مارفان؛ سندرم مارفان نیز، یکی از عواملی است که احتمال ابتلا به aneurysm‎ کاذب را افزایش می‌دهد. در واقع، بیمارانی که به این سندرم مبتلا هستند، بیش از دیگران دچار ضعف دیواره عروق خونی می‌گردند. بنابراین احتمال شکل‌گیری آنوریسم کاذب در این افراد، قوی‌تر است.

علائم آنوریسم آئورت کاذب چگونه است؟

آنوریسم کاذب آئورت علائم مختلفی دارد. توجه به این علائم مشخص می‌کند، که آیا شما به معاینه پزشکی نیاز دارید یا خیر. برخی از مهم‌ترین علائم که باید به آن‌ها اهمیت دهید، عبارتند از:

  • احساس درد در زیر پوست؛
  • ایجاد توده دردناک؛
  • بی حس شدن یا سوزن‌سوزن شدن ناحیه آسیب دیده (اگر توده ایجاد شده بر عصب فشار وارد کند)؛
  • بروز کبودی یا تغییرات در پوست؛
  • حساس شدن ناحیه آنوریسم نسبت به لمس.

برای تشخیص آنوریسم آئورت کاذب چه باید کرد؟

در گام اول باید به یک پزشک متخصص قلب و عروق مراجعه کنید. در جلسه اول ملاقات با پزشک، معاینات فیزیکی به صورت دقیق انجام می‌گیرند؛ برای مثال، پزشک باید وجود تورم در کشاله ران یا ایجاد توده، در زیر پوست را بررسی کند. همچنین، بررسی تغییرات پوستی، مانند «نکروز پوست»، به تشخیص آنوریسم کاذب کمک می‌کند.

در صورت نیاز، پزشک متخصص از شما می‌خواهد که سونوگرافی دوبلکس و یا اکوکاردیوگرافی برای آئورت صعودی، انجام دهید. در این نوع سونوگرافی، جریان خون در رگ‌ها و شریان‌ها بررسی می‌شود. بر اساس نتایج سونوگرافی، می‌توان اندازه aortic-pseudoaneurysm‎  و محل آن را به صورت دقیق مشخص نمود.

روش‌های درمان آنوریسم آئورت کاذب

انتخاب بهترین روش برای درمان aortic-pseudoaneurysm، به محل ایجاد آن بستگی دارد. ضمن اینکه هر چه aneurysm‎ بزرگتر باشد، روش درمان آن متفاوت خواهد بود. از مهم‌ترین گزینه‌هایی که برای درمان آنوریسم کاذب به کار می‌روند، می‌توان به «بررسی دوره‌ای»، «تزریق»، «فشرده‌سازی» و «جراحی کم تهاجمی» اشاره کرد. در ادامه، هر یک از روش‌های درمان آنوریسم آئورت کاذب را توضیح می‌دهیم.

مشاهده و ارزیابی

همه آنوریسم‌های کاذب نیاز به درمان‌های تخصصی ندارند. گاهی ممکن است aneurysm‎ آئورت، کوچک و با قطری کمتر از ۲ سانتی‌متر باشد. در چنین مواردی، پزشک باید به طور منظم آن را زیر نظر داشته باشد. معمولا با گذشت چند هفته، دیواره رگ اصلاح شده و aortic-pseudoaneurysm‎  برطرف می‌گردد. برای بررسی وضعیت بیمار، نیاز به انجام سونوگرافی دوبلکس به صورت هفتگی، دور از انتظار نیست.

تزریق ترومبین با هدایت التراسوند

اگر آنوریسم کاذب آئورت، قطری بیشتر از ۲ سانتی‌متر داشته باشد، باعث ناراحتی فرد خواهد شد. حتی گاهی احساس درد شدیدی، در ناحیه آسیب‌دیده به وجود می‌آید. در چنین مواردی، پزشک متخصص درمان مستقیم را توصیه می‌کند. بر همین اساس، با استفاده از «اولتراسوند»، می‌توان تزریق «ترومبین» را در محل aneurysm‎ انجام داد.

این آنزیم پس از بی‌حسی موضعی، به محل aneurysm‎ تزریق می‌گردد. در بسیاری از موارد، تزریق ترومبین یک درمان موثر خواهد بود. با این حال، اگر تزریق ترومبین نتواند aneurysm‎ آئورت کاذب را درمان کند، باید از روش جراحی استفاده کرد.

فشرده‌سازی به کمک التراسوند

روش فشرده‌سازی برای درمان آنوریسم آئورت کاذب، موفقیت کمتری نسبت به تزریق ترومبین دارد. با این حال، برای آنوریسم‌های بسیار کوچک با قطر کمتر از یک سانتی‌متر، درمان موثری خواهد بود. تجربه پزشک در استفاده از روش فشرده‌سازی به کمک التراسوند، باعث کاهش عوارض این روش درمانی خواهد شد.

درمان آنوریسم کاذب با جراحی‌های کم تهاجمی

گاهی آنوریسم کاذب آئورت، نیاز به درمان‌های جدی‌تری دارد. در چنین بیمارانی، عمل «استنت گذاری» با روش کم تهاجمی انجام می‌گیرد. استنت‌ها در محل aneurysm‎ نصب می‌شوند. در نتیجه، خون به آنوریسم ایجاد شده نمی‌رسد. بنابراین عوارض ناشی از آن، به طور قابل توجهی کاهش پیدا می‌کند.

درمان آنوریسم کاذب با جراحی‌های کم تهاجمی

عارضه aortic-pseudoaneurysm، خطر پارگی و در نتیجه، خونریزی شدید و مرگ بیمار را در پی دارد. به همین دلیل، درمان آنوریسم کاذب با کمک روش‌های کم خطر، بسیار مهم است. برای این منظور، روش ترمیم آنوریسم «اندوواسکولار» که یک روش کم تهاجمی است، به کار می‌رود. با این روش درمانی، می‌توان بدون نیاز به هیچ‌گونه جراحی قلب باز، محل aneurysm‎ را ترمیم نمود.

فاکتورهای خطر برای آنوریسم کاذب کدامند؟

وجود برخی عوامل، می‌تواند احتمال ابتلا به آنوریسم آئورت کاذب را افزایش دهد. از مهم‌ترین فاکتورهای خطر برای آنوریسم کاذب، می‌توان به استفاده از داروهای ضدپلاکت اشاره کرد. همچنین، داروهای رقیق‌کننده خون و داروهای ضد انعقاد، نقش موثری در ایجاد aortic-pseudoaneurysm‎  دارند. در مورد فاکتورهای خطر آنوریسم کاذب، می‌توانید با پزشک خود مشورت نمایید.

برای پیشگیری از آنوریسم کاذب چه کنیم؟

خطر ابتلا به آنوریسم آئورت کاذب در افراد با سنین بالا، بیشتر است. به همین دلیل، افراد در سنین بالای ۷۵ سال، بیش از دیگران در معرض ابتلا به aneurysm‎ کاذب هستند. همچنین، افزایش وزن بیش از اندازه و ابتلا به فشار خون بالا، در ابتلا به aortic-pseudoaneurysm‎  نقش موثری دارند. با توجه به این توضیحات، برای پیشگیری از ابتلا به آنوریسم کاذب آئورت می‌توان، اقدامات زیر را انجام داد:

  • استفاده از یک رژیم غذایی سالم برای قلب؛
  • ورزش کردن منظم؛
  • منظم بودن الگوی خواب و داشتن خواب کافی؛
  • مدیریت استرس و دوری از شرایط استرس‌زا؛
  • نوشیدن آب کافی و هیدرات نگه داشتن بدن بیماران قلبی؛
  • کنترل مقدار نمک مصرفی.

بهترین پزشک برای درمان آنوریسم آئورت کاذب

پیش از این اشاره کردیم که همه آنوریسم‌ها، به درمان‌های جدی نیاز ندارند. با این حال، هم aneurysm‎ واقعی و هم آنوریسم کاذب باید تحت‌نظر پزشک، مدیریت و کنترل گردد. به این ترتیب، در صورت مشاهده علائم آنوریسم آئورت، حتما باید به یک پزشک متخصص یا جراح قلب مراجعه کنید. دکتر علیرضا قویدل یکی از بهترین، پزشکان و جراحان متخصص قلب هستند. ایشان می‌توانند وضعیت آنوریسم آئورت کاذب را به‌طور کامل بررسی کرده و برنامه درمانی مناسبی برای شما در نظر بگیرند. تجربه دکتر قویدل در زمینه جراحی‌های مختلف به شما کمک می‌کند، تا کمترین عوارض آنوریسم را تجربه کنید. برای ارتباط با ایشان می‌توانید، به قسمت تماس با دکتر مراجعه نمایید.

 

منابع

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/23250-pseudoaneurysm

https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/cardiac-catheterization/expert-answers/pseudoaneurysm/

مقالات مرتبط

پیمایش به بالا