در افرادی که قبلا تحت جراحی بای پس عروق کرونر قرار گرفتهاند؛ اما به دلیل گرفتگی مجدد عروق نیاز به جراحی بای پس مجدد دارند؛ عمل مجدد بای پس عروق کرونر (Reoperative CABG) انجام میشود. بهطورکلی در بزرگسالان همیشه این احتمال وجود دارد، که با گذشت زمان، رسوب کلسترول در دیواره عروق رخ دهد و منجر، به گرفتگی عروق کرونری شود.
حتی افرادی که یک بار عمل بای پس قلب انجام دادهاند؛ ممکن است دچار انسداد عروقی شوند و برای بار دوم (حتی سوم و چهارم) نیاز به جراحی مجدد بای پس عروق کرونر پیدا کنند. در ادامه این مقاله، بهطور کامل علل عمل مجدد، نشانهها و روشهای پیشگیری از عمل مجدد بای پس عروق کرونر را برسی خواهیم کرد.
آیا عمل بای پس کرونر برای بار دوم قابل انجام است؟
در افرادی که عمل بای پس قلب انجام دادهاند؛ اگرچه ممکن است عمل اولیه با موفقیت همراه بوده باشد؛ اما با گذشت زمان، عروق جدید یا رگهای پیوندی ممکن است؛ دچار تنگی یا انسداد ناشی از رسوب پلاک شوند و گرفتگی مجدد عروق بعد از عمل قلب باز ایجاد شود.
در چنین شرایطی، معمولا ابتدا سعی میشود با روش های غیرتهاجمی، مانند «آنژیوپلاستی کرونری از راه پوستی»، جریان خون از طریق رگ پیوندی برقرار گردد؛ اما اگر این امکان وجود نداشته باشد؛ ممکن است نیاز به انجام عمل جراحی بای پس مجدد (Reoperative CABG) باشد؛ تا با پیوند رگهای سالم دیگر، جریان خون به قلب یک بار دیگر برقرار شود. جراحی مجدد بای پس عروق کرونر حتی ممکن است؛ برای بار سوم یا چهارم انجام شود.
علت گرفتگی مجدد رگها بعد از عمل قلب
حتی پس از انجام موفقیتآمیز عمل باز قلب و رفع انسداد اولیه عروق کرونری، متاسفانه احتمال بروز گرفتگی مجدد، در شریان های خونرسان قلبی وجود دارد. این مساله می تواند؛ به دلیل رسوب مجدد پلاکهای چربی و کلسترول، در دیواره عروق رخ دهد.

در افرادی که قبلا دچار گرفتگی عروق کرونر شدهاند؛ زمینه ابتلا به این بیماری وجود دارد. بنابراین، احتمال رخ دادن مجدد این مشکل در آنها بیشتر است. علاوهبر این، عواملی مانند دیابت، فشار خون بالا، چربی خون بالا، سیگار کشیدن و سبک زندگی نامناسب میتوانند؛ خطر گرفتگی مجدد رگهای پیوندی را افزایش دهند. این عوامل خطر، همان مواردی هستند، که منجر به تصلّب شرایین و بیماری عروق کرونری میشوند.
آیا همه بیماران نیاز به عمل مجدد قلب باز دارند؟
همه بیماران، پس از انجام عمل جراحی بای پس کرونر (CABG)، نیاز به عمل مجدد ندارند. با این حال، به دلیل گرفتگی رگهای جدید یا اینکه رگهای پیوندی استفاده شده در این عمل، با گذشت زمان دچار فرسودگی و تنگی میشوند؛ برخی از بیماران ممکن است؛ نیاز به انجام مجدد این عمل جراحی پیدا کنند.
در نهایت، تصمیم برای انجام عمل قلب باز برای بار دوم، باید براساس ارزیابی دقیق شرایط هر بیمار و در نظر گرفتن خطرات و منافع احتمالی آن، صورت گیرد.
عمل جراحی مجدد بای پس عروق کرونر میتواند؛ عوارض مختلفی به همراه داشته باشد. این عوارض، شامل افزایش خطر مرگ در بیمارستان (۳.۱٪) و مشکلاتی، مانند شوک قلبی، نارسایی تنفسی و آسیب به کلیهها است.
همچنین بیماران نیاز به استفاده بیشتری از فرآوردههای خونی، مانند گلبولهای قرمز و پلاکتها دارند. در حالی که میزان بقای بلندمدت بیماران در سالهای اول پس از جراحی، مشابه با بیماران تحت جراحی بایپس اولیه است؛ خطرات و عوارض آن برای بیماران باید به دقت مدیریت شود. با وجود این، جراحی مجدد بای پس عروق کرونر میتواند؛ با موفقیت انجام شود و بسیاری از بیماران بهبود پیدا میکنند.
علائم هشداردهنده نیاز به عمل مجدد بای پس عروق کرونر چیست؟
علائم هشداردهنده نیاز به عمل مجدد بای پس عروق کرونر میتواند شامل موارد زیر باشد:
- تنگی نفس، به ویژه هنگام انجام فعالیت بدنی
- احساس خستگی مفرط و کاهش تحمل فعالیت
- درد یا فشار در ناحیه قفسه سینه (آنژین صدری)
- تپش نامنظم یا نامتناسب قلب
اگر این علائم را مشاهده کردید؛ الزامی است که بلافاصله به پزشک متخصص قلب مراجعه کنید. پزشک با انجام ارزیابیهای دقیقتر از جمله آزمایش خون، نوار قلب، اکوکاردیوگرافی، اسکن استرس و آنژیو قلب، وضعیت عروق کرونر و عملکرد قلب را بررسی می کند.
روشهای پیشگیری از عمل مجدد بای پس عروق کرونر
برای افرادی که دچار بیماری عروق کرونری یا سایر مشکلات قلبی هستند؛ احتمال بروز مجدد گرفتگی عروق و پیشرفت بیماری قلبی بیشتر است. بنابراین بیشتر از بقیه، باید به رعایت دقیق توصیههای پزشک و اصلاح شیوه زندگی اهمیت بدهند؛ تا حتیالامکان به عمل مجدد عروق قلبی نیاز نداشته باشند.

هدف از این اقدامات پیشگیرانه، کنترل عوامل خطرساز و جلوگیری از پیشرفت بیشتر بیماری عروق کرونری و تشکیل پلاکهای جدید در عروق است. با رعایت کامل این نکات، امیدواریم نیاز به انجام عمل مجدد بای پس عروق کرونر در این بیماران، تا حد ممکن کاهش یابد. اصلاح شیوه زندگی بر اساس توصیههای پزشک متخصص قلب، شامل مواردی است که در ادامه میآید.
فعالیت بدنی منظم
ورزش منظم میتواند؛ به کاهش فشارخون، کنترل وزن، افزایش سطح کلسترول خوب (HDL) و بهبود گردش خون در بدن کمک کند، که همگی از عوامل کاهش خطر بیماریهای قلبی-عروقی هستند.
اهمیت ورزش برای بیماران قلبی آنقدر بالاست، که پزشکان تمرینهای ساده و هوازی را برای همه این افراد توصیه میکنند. مطالعات نشان داده، حتی روزی 10 دقیقه پیادهروی، ریسک بیماریهای قلبی – عروقی را کاهش میدهد.
دوری از استرس و اضطراب
استرس و اضطراب، موجب آزادشدن هورمونهایی مثل آدرنالین و کورتیزول میشود، که میتوانند در بلندمدت، باعث التهاب و تنگ شدن رگهای قلبی شوند. همچنین استرس مداوم با افزایش فشارخون، کلسترول بالا، چاقی و دیابت همراه است، که همگی عوامل خطرساز برای بیماریهای قلبی- عروقی محسوب میشوند.
متخصصان قلبی توصیه میکنند؛ همه افراد جامعه به روشهای مختلف، از استرس و اضطراب دور بمانند. این روشها میتواند؛ شامل دوری از موقعیتهای استرسزا، ورزش و تفریحات مفید، صحبت کردن با دوستان و اطرافیان، روشهای مراقبه و شکرگزاری، تراپی و یا درمانهای دارویی باشد.
کنترل فشارخون
فشارخون بالا، باعث فشار بیشتر بر دیواره عروق و آسیب به آنها میشود؛ بنابراین، افراد مختلف باید در زمینه اندازه فشار خون خود، حساسیت داشته باشند. کنترل فشارخون میتواند؛ از پیشرفت گرفتگی عروق جلوگیری کند.
ترک سیگار
سیگار کشیدن، یکی از عوامل خطر اصلی برای بیماری عروق کرونری است، که باعث رسوب پلاکهای چربی در عروق قلبی، آسیب به دیواره عروق و افزایش احتمال لخته شدن خون میشود.
کاهش مصرف الکل
مصرف بیشازحد الکل میتواند؛ به افزایش فشارخون، چربی خون و احتمال بیماریهای قلبی منجر شود. همچنین مصرف مشروبات الکلی میتوانند؛ عادات مخرب دیگری را برای فرد به دنبال داشته باشند، که احتمال خطر بیماری را افزایش میدهد.
رژیم غذایی کمچرب و سالم
یک رژیم غذایی کمچرب، پرفیبر، سرشار از میوهها، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل میتواند؛ به کنترل چربی خون، وزن و قند خون کمک کند و از بروز یا پیشرفت آترواسکلروز جلوگیری نماید.
همچنین استفاده از منابع چربی مفید، مانند انواع ماهیها و آبزیان، روغن زیتون، گردو و… به افزایش چربی مفید برای بدن (HDL) کمک میکنند و از ریسک گرفتگیهای عروق قلبی میکاهند.
رعایت این اصول سبک زندگی سالم، توصیههای پزشک و مصرف منظم داروهای تجویز شده میتواند؛ خطر انسداد مجدد عروق کرونری و نیاز به عمل مجدد بای پس عروق کرونر را، به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
نکته نهایی درباره عمل مجدد بای پس عروق کرونر
اگر نیاز به انجام عمل مجدد بای پس عروق کرونر دارید؛ نگران نباشید چرا که به لطف پیشرفتهای مداوم در زمینه جراحی قلب، امید به زندگی و موفقیت جراحی مجدد بای پس عروق کرونر، روزبهروز افزایش یافته است.
دکتر علیرضا علیزاده قویدل، متخصص جراحی قلب و عروق، با سابقه سالها جراحی و مداوای بیماران قلبی و عروقی، آماده ارائه خدمات پزشکی با کیفیت به شما عزیزان هستند. ایشان میتوانند با تجربه ارزشمند خود، بهترین مشاوره و راهنمایی را برای درمان و جراحی بای پس مجدد به شما ارائه نمایند.
سؤالات پرتکرار عمل مجدد بای پس عروق کرونر
- آیا افزایش سن، احتمال نیاز به عمل مجدد قلب باز را افزایش میدهد؟ با افزایش سن، احتمال رسوب بیشتر پلاکهای آترواسکلروتیک در دیواره عروق و در نتیجه گرفتگی و انسداد مجدد عروق کرونری افزایش مییابد.
- آیا عمل مجدد بای پس عروق قلبی خطرات و عوارض بیشتری دارد؟ با توجه به افزایش چسبندگیهای بین قلب و نسوج اطراف در عمل مجدد بای پس عروق قلبی، نسبت به عمل اولیه، خطرات و ریسک بیشتری وجود دارد. Reoperative Heart Surgery
2 دیدگاه دربارهٔ «عمل مجدد در بیمارانی که تحت بای پس عروق کرونر قرار گرفته اند»
مطالب خیلی عالی ممنون
چند بار میتوان عمل قلب باز انجام داد؟